خدا وحدت وجودی دارد نه وحدت عددی

هندو به طعنه به یاران گفت خدا دوتاست

لعنت بر آنکس که بگوید، خدا یکی است

در بیت بالا که از خیام است اشاره به این دارد که اگر میگوییم خدا یکی است یک عددی در کنار سایر موجودات نیست بلکه خدا صرف الوجود است و وحدت حقه حقیقه ذاتیه دارد و احد در سوره توحید هم اشاره به همین نوع وحدت دارد. صرافت وجود یعنی خدا از هر نوع ترکیبی اعم از ترکیب وجود و عدم منزه است و جز هستی صرف چیزی نیست پس اگر بی نهایت نباشد ترکیبی از وجود و عدم است و این با وجوب سازگاری ندارد چون طبق حصر عقلی وجود یا ممکن است یا واجب پس اگر ما درباره عدم صحبت میکنیم به طفیل وجود است و جز هستی صرف چیزی نیست. اکثر انسانها خدا را به تشبیه میشناسند نه تنزیه چون دچار خیال منتشر هستند و هر چه به محسوسات نزدیکتر باشد را بهتر درک میکنند درنتیجه تنزیه حق از جهات صرافت یا بساطت وجود نیاز به فهم معقول دارد.

رفع شبهه دوخدایی ابن کُمونه

گفته شده آیا میشود دو خدا با دو سلطنت جدا از هم وجود داشته باشد و این دو خدا کاری به کار هم نداشته باشند یا حتی از هم خبر نداشته باشند و هر کدام برای خودش خدایی کند؟ پاسخ این شبهه این است که لازمه ی خدا بودن بی نهایت بودن است چون اگر خدا باشد و بی نهایت و مطلق وجود نباشد در آن مقداری که بی نهایت نیست نیازمند به غیر است و این با اصل وجوب واجب الوجود و علت تامه بودن سازگاری ندارد در نتیجه وقتی لازمه خدایی بی نهایت بودن در مطلق وجود و کمالات شد در نتیجه جا برای خدای دیگری نمیماند تا خدایی کند چون اگر فرض بگیریم خدای بی نهایت در کنارش خدای دیگری هست خدای اول هم بی نهایت است هم بی نهایت نیست و این جمع نقیضین است و جمع نقضین هم بدیهی محال است.

حل یک اشکال فلسفی بر قدرت خدا

گفته شده آیا میشود خدا سنگی را خلق کند که نتواند آن را بلند کند؟ در پاسخ اگر ما بگوییم خدا خالق چنین سنگی نیست یا بگوییم چون قدرت مطلقه اش به هر چه تعلق بگیرد آن را خلق میکند پس سنگ را خلق میکند اما طبق فرض سوال نمیتواند آن را بلند کند در هر دو صورت قدرت مطلقه خدا زیر سوال میرود‌. نکته این اشکال فلسفی این است که نقص به سوال برمیگردد نه به فاعل که خداست چون قدرت مطلقه خدا به هر چه شیء است تعلق میگیرد نه به لاشیء در نتیجه سوالهای مشابه این سوال که آیا خدا میتواند برای خودش شریک خلق کند به نقص سوال برمیگردد نه به فاعل که حق تعالی است و قدرتش مطلقه است.