چون سیر به سمت مقصد که حق تعالی است بی نهایت است حرکت اشتدادی نفس هم دائمی است فقط با این تفاوت که حرکت در دنیا بر اساس تکلیف و اختیار است ولی در آخرت بر اساس ملکات نفسانی است. در روایت هم داریم به قاری قرآن در بهشت گفته میشود (اقراء ورقاء) بخوان و بالا برو چون درجات بهشت بر اساس درجات قرآن است. برخی اشکال کرده اند که حرکت جوهری حرکت از قوه به فعل است و فقط جسم است که قوه است لذا آن را منحصر به طبیعت و عالم جسمانیات و ماده کرده اند در پاسخ باید گفت حرکت در آخرت را اگر حرکت جوهری نگوییم میشود تجدد امثال که عرفا نامیدند گفت به هر حال شکی نیست که حرکت در ساهره قیامت و در برزخ همان تکامل برزخی وجود دارد. حرکت در عرض نمود بیشتری دارد چون عرض وجود ضعیفتری دارد اما حرکت در جواهر نمود کمتری دارد به این دلیل که فقط واجب الوجود فعلیت محضه است و مابقی حتی جواهر فعلیت آنها نسبت به کمال بالاتر قوه است. البته همه انسانها به قرب الهی میرسند اما مومنین به خدای ارحم الراحمین تقرب پیدا میکنند و کفار به قرب خدای اشدالمعاقبین نائل میشوند لذا عقیده هر انسانی به نحوه قرب وی جهت میدهد.